اشنایی با قران از زبان قران

آنچه قرآن در باره خود گفته است در پرتو ان میتوان به ویز گیها و ابعاد گوناگون آن پی برد وبه گوشه هایی از عظمت واعجاز ان مطلع شد که عمو ما مخفی به نظر میرسد.

آری وقتی ایات متعددی از قران را که در معرفی خود قران است بررسی کنیم می بینیم که دروازه جدیدی از معرفت به روی ما می گشاید در این خصوص ایاتی از قران مجید با تو ضیحات لازم ذکر می گردد.

{1قران مجید علمی قطعی وغیر مشبه است}

بزرگترین خصوصیت معجزانه و فوق البشری قران مجید یقینی و قطعی بودن ان است (ذلک الکتب لا ریب قیه. بقره ایه 2 )((این کتاب هیچ تردیدی در ان راه ندارد ))(وتفصیل الکتاب لا ریب فیه من رب العا لمین)((تفصیل احکام را در بردارد هیچ شکی در ان نیست از جانب پروردگار جهانیان است.یونس ایه 37))(وانه لکتب عزیز لا یا تیه البا طل من بین یدیه ولا من خلفه تنزیل من حکیم حمید.سجده ایه 41/42)(( کتابی گران سنگ است باطل وبیهودگی نه جلوی ان میاید ونه در پشت سر ان از جانب پروردگار با حکمت وستوده نا زل شده است)) در این ویزگی هیچ سخنی از سخنان انسانی و هیچ کتابی از نوشته بشری شریک نیست و نمیتواند شریک شود زیرا منبع وسر چشمه قران علم الهی ووسیله نزول ان وحی الهی است.این سر چشمه از هر گونه عیب ونقص شک واشتباه ظن وتخمین تعارض واختلاف پاک ومبراء است هر جه در ان است همه اش قطعی ویقینی شاهد ومریئ یکسان ونهایی است علم الهی تد ریجی ورشد پذیر نیست همانا علم او مانند دیگر صفاتش ابدی وجاودانی است( هو الاول والاخر والظاهر والباطن و هو بکل شیء علیم حدید ایه 3)(( اوست قبل از همه واوست اخر از همه و اوست پنهان واو به هر چیز داناست)) {علم او احاطه کننده همه چیز است} (انما الهکم الله الذی لا اله الا هو وسع کل شیء علما طه ایه 98)(( هما نا معبئ د شما است کسی که جز او دیگر معبودی نیست همه چیز را با علم خود در بر گرفته است))(واحاط بما لدیهم و احصی کل شیء عدداجن ایه 28)((خداوند متعال همه احوال انها را احا طه کرده است وشمار هر چیز را کا ملا می داند)) اشتباه وفرامو شی بر او راهی نیست.(قال علمها عند ربی فی کتب لا یضل ربی ولا ینسی طه ایه 52) حضرت موسی گفت علم انها مردمان قبلی نزد پروردگارم است پروردگارم اشتباه نمیکند و فراموش نمی نماید اوست که حتی امور غیر محسوس واشیای غیر مادی را نیز کاملا می داند و ذره ای از کا ئنات از علم او خارج نیست.(عالم الغیب لا یعزب عنه مثقال ذره فی السموات ولا فی الا رض ولا اصغر من ذلک ولا اکبر الا فی کتب مبین سبا ایه3)((اوست داننده غیب ذره ای از علم او پوشیده نیست نه در اسمانها ونه در زمین نه کو چک ونه بزرگ مگر همه در کتاب مبین است. کتاب الهی از علم الهی گرفته شده است به همین دلیل دارای ویز گیهای علم الهی و مظهر ان نیز است (فا لم یستجیبوا لکم فا علموا انما انزل بعلم الله وان لااله الا هو فهل انتم مسلمون هود ایه 14)((پس اگر به ندای شما پاسخ مثبت ندهند ان گاه بدان که قران مجید به عتم او نازل شده است وجزء الله معبود دیگری نیست پس ایا تسلیم میشوید )) (ولقد جئناهم بکتب فصلنه علی علم هدی ورحمه لقوم یو منون)(( و ما برایشان کتا بی را نازل کردیم که در ان تمام مطالب را به وسیله علم تو ضیح داده ایم و ان کتاب برای صاحبان ایمان هدایت ورحمت می باشد)) کتاب الهی به این دلیل از هر گونه تعارض واختلاف به دور است زیرا تعارض واختلاف نتیجه جهل و عدم اگاهی یا نتیجه کمی وزیادی علم باطن و قیاس یا نسیان و غفلت وکذب و افترا می باشد و مسلما علم الهی از تمام نقصها پاک است پس کلام وی نیز از هر گونه تعارض واختلاف مصون میباشد.( افلا یتد برون القران ولو کان من عند الله لو جدوا فیه اختلافا کثیرانساءایه82)((ایا در قران نمی اندیشید اگر قران از طرف هر کسی غیر از خدا بود اختلاف زیادی را در ان می دیدند)) گاهی این صودت پیش میاید که منبع اصلی یک علم و معلومات خیلی روشن ومحفوظ است اما رسانه ای که ان را به مردم ابلاغ می نما ید مو ثق و مورد اعتماد نیست گوئی علم هنگامی که از مبداء به سوی مقصد در حال حرکت بود در وسط راه اسیب دید و محفوظ نماند اما مسئله قران چنین نیست بلکه طوری که خود قران تصریح می کند وسیله علم ان حضرت(ص) وحی می با شد وان هم بی کم و کاست محفوظ ومصون بوده ودر ان امکان هیچ گونه دخالتی نبوده است*(و انه لتنزیل من رب العالمین.نزل به الروح الامین.علی قلبک لتکون من المنذرین.بلسان عربی مبین شعراءایه 92.93)((و این قران فرو فرستاده پروردگار جها نیان است فرشته امانتدار یعنی جبرییل ان را بر دل تو به زبان عربی روشن اورده تا تو از بیم دهند گان گردی))(وما ینطق عن الهوی ان هو الا وحی یو حی نجم ایه3.4)((انچه او می گوید ساخته وپرداخته خواهش نفس او نیست بلکه گفته هایش وحی است که به او فر ستاده می شود))(قل نزله روح القدس من ربک با لحق لیثبت الذین آمنوا و هدی و بشری للمسلمین نحل ایه 102)(( تو بگو: روح القدس ان را از جانب پرئردگارت به حق اورده است تا دل مومنان را ثابت بخشد و برای بند گان فر مان بر دار هدایت و بشارت گردد))(انه لقو ل رسول کریم ذی قوه عند ذی العرش مکین مطاع ثم امین تکویر ایه 19-21)((این قران کتاب خدا اورده فرشته ای گران قدر توانمند ارزشمند نزد مالک عرش دستوراتش قابل اجرا و اما نتدار می باشد))

 

                              {2.علوم انسانی و موقعیت ان }

اکنون اگر در مقابل علم الهی به علوم انسانی نظر بیندازید می بینید که منبع و سر چشمه ان بدو ن عیب نیست زیرا اساس و بنای ان اغلب بر ظن و قیاس است ابزار ان با وجود محدودیت دارای قوت نیستند. تو ضیح اینکه بهترین واسطه های علم انسانی حواس خمسه می باشند زیرا علومی که انسان از طریق حواس پنجگا نه بدست می اورد بدیهی بشمار میایند. اساس علوم نقلی نیز بر محسو سات استوار است بدین طریق که انسان به کمک اطلا عات حا صل شده از حواس خمسه به نتایج عقلی دست می یابد اما مشکل انجا پیش می اید که خود حواس خمسه گاهی دچار مشکل می گر دند. بعد از حواس خمسه نوبت عقل است مشکل عقل این جاست که تفاوت در درجات ان بی نها یت است مسکل دیگری که در علوم انسانی وجود دارد این است که انسان نمی توا ند در یک وقت معلو مات ومحسوسات خود را احا طه نماید. گذشته از ان در جهان مادیات مسائل بیشما ری وجود دارند که هنوز حل نشده اند و اختلاف اراء که حد و مرزی ندارد تد ریج پیشرفت لازمه علم انسانی میباشد و حد ومرز ترقی مشخص نیست در صو رتیکه مرز علم مشخص باشد دلیل نقص ان بشمار میرود و اگر حد ومرز ان مشخص نباشد دلیل عدم کمال ان است ودر هر صورت از از نقص وشبهه خالی نیست این که وضع جهان مادیات است که بهر حال انسان مقداری از وسایل علم مر بوط به ان را در اختیار دارد اما جهان ما بعد الطبیعه (متا فیزیک) که وراء جهان مادیات است و بمراتب از ان گسترده تر است کلا از محدو ده علم انسانی خارج است انسان در باره حقیقت خود علم قطعی ندارد و نمسبت به ابتدا و انتهای خود بی خبر است اغاز اینجها ن وپایان ان برای او رازی سر بسته است اما عقل از تعقل حقیقت خود ناتوان است. باز هم این جاست که یک انسان نمی تواند به وسیله ظن محض یا قیاس و فطرت خود بدون کمک پروردگار در باره اموری که موجب خوشی یا ناخوشی حق می گردند مفصلا اگاهی بیابد نا توانی انسانها به قدری است که نمی توانند به کمک قیاس و فراست از درون یکدیگر کا ملا اگاهی بیا بند. انسانها در قانون گذاری و تشکیل نظام های سیاسی و اخلاقی اشتباهات بی شمار را مرتکب می شوند و به دلیل متفاوت بودن منا بع قوانین ساخته شده شان با یکدیگر ضد ونقیض می شوند.ملت ها بر اساس این قوانین با یکدیگر به نبرد خواعند پرداخت خوا سته ها و مصلحت های متعددی با هم دز تعارض به سر خواهند برد و به دلیل اینکه علم بشری کامل و قطعی نیست قوا نین بشری قهرا از مرا حل متعدد تجربه و ازمایش خواهد گذشت و سلسله اخذ و مقایسه و ترجیح پیوسته ادامه خواهد داشت نهضت های بیشماری بر پا شده و بشریت هرگز به ارامش نخواهد رسید.اری!سر چشمه این نا بساما نیا علم انسانی است که دارای نقص بوده و مبنی بر ظن است ولی مع الوصف انسان به ان اعتماد دارد و این خود نوعی ظلم و طغیان است خداوند  متعال در همین خصوص می فر ماید :( و ما او تیتم من العلم الا قلیلا اسرا ایه 85)((و علمی که به شا داده شده است بسیار اندک است))( و ما یتبع اکثرهم الا ظنا ان الظن لا یغنی من الحق شیاء ان اله علیم بما یفعلون النجم ایه 28)((و بیشتر مر دمان از وهم و گمان پیروی میکنند پمان در شناخت حق حق هیچ کا رایی ندارد به درستی الله به انچه که انجام می دهند بسیار داناست.(ان یتبعون الا الظن و ان الظن لا یغنی من الحق شیایونس ایه 36)((انان دنباله رو وهم و گمان هستند و هم در رسیدن به حق هیچ فایده ای ندارد. {3- قران محکم و مفصل است.}قران مجید در باره وکلیات دین و انچه برای نجات اخروی و فلاح دنیئی انسان لازم است کاملا واضح و مشخص و قطعی و مفصل می باشد چنانچه می فرماید( افغیر الله ابتغی حکما و هو الذی انزل الیکم الکتب مفصلاانعام ایه 115)((ایا داوری غیر از خدا بجویم حال انکه هموست که کتاب به تفصیل توضیح دهنده را به سوی شما فرود اورده است))((و لقد جئنهم بکتب علی علم وهی ورحمه لقوم یومنوناعراف ایه 52))(وبه تحقیق ما برای ایشان کتابی اوردیم که با علم و دانش برای انان واضح بیان کردیمان کتاب برای مومنان موجب هدایت ورحمت می باشد)(الر کتب احکمت ایاته ثم فصلت من لدن حکیم خبیرهود ایه2)((الف لام را این کتابی است که ایاتش مستحکم هستند و از سوی خدای باحکمت و با خبر به تفصیل بیان شده است))(و ما کان هذ القران ان یفتری من دون الله و لکن تصدیق الذی بین یدیه و تفصیل الکتب لا ریب فیه من رب العا لمین)((و این قران این طور نیست که کسی غیر خدا ان را به دلخواه خود در اورده باشد بلکه تاییدی است بر تمام وحی هایی که پیش از ان نازل شده اند و تفسیر کتاب است هیج تر دیدی در ان راه ندارد نازل شده از جانب پروردگار جهانیان است))اما باید دانست از دیدگاه اسلام دین دارای مفهوم تنگ و منحصری نیست چنانکه در مذاهب دیگر از ان بر داشت می شود در جهان بینی اسلامی انسان عبد و بنده خدا می باشد در هیچ گوشه ای از زندگیش از بندگی و اطاعت خدا ازاد نیست هر کار وی حتی حکومت و سلطنتش که در ظاهر با غلامی مغایرت دارد مظهر عبدیت او بشمار می رود طبق ان جهان بینی جدایی میان دین و سیاست معنایی ندارد و همانا از طرف خداوند متعال که مولا و صاحب این عبد و بنده است به وی دستو العمل و ائین کاملی به شکل قران عبایت شده است که میتواند در پرتو ان زندگی موفقیت امیزی داشته باشد به راستی که این ائین زندگی به هیچ تبصره سیاسی نیازی ندارد.{4/قران فرقان و ممیز است}فرقان بودن یکی از صفات ممتاز قران است که قائم مقام نامش شده است.(تیارک الذی نز ل الفرقان علی عبده لیکون للعا لمین نذیرافر قان ایه1)((مبارک است ان ذاتی که حل وفصل کننده را بر بنده خویش فرود اورده است تا اوبیم دهنده ای برای جهانیان باشد))به راستی که قران مجید تا قیامت میان هدایت و گمراهی ایمان و کفر اسلام و جاهلیت خو شنودی خداوندوعدم ان یقین و گمان حلال وحرام چنان فرق گذاشته استکه درهیچ یک از کتب اسمانی نظیر ان دیده نمی شود به طور مثال فرق توحید و شرک را چنان به وضوح بیان کرده است که امکان هیچگونه احتمال واشتباهی در ان باقی نگذاشته است و همانا بر اعجاز ان دلالت می نماید.(قد تبین الرشد من الغی بقره ایه256)((راه هدایت از گمراهی مشخص شده است))(لیمیز الخبیث من الطیب انفال ایه 37)((و ان بدان جهت است که خداوند می خواهد ناپاک را از پاک جدا کند))(لیهلک من هلک عن بینه و یحیی من حی عن بینه انفال ایه42)((نیز به اینکه خاطر که کسی پس از اتمام حجتهلاک شدنی است هلاک شود که پس از اتمام حجت زنده ماندبی استزنده بماند)){5-قران مجید تصدیق کننده کتاب های پیشین ونگهبان انها است}در این خصوص سه نکته باید مد نظر قرار بگیرد:1-اصول و کلیات دین در تمام کتب اسمانی و تعالیم انبیاءمشترک ومتفق علیه میباشند واین مطلب درقران تایید شده است.2کتاب های اسمانی قبل از قران مخید برای مدت محدودی امده بئودو تا ان مدت محفوظ بودند و هیچ کدام از انها دائمی نبود.3قران اخرین کتاب است و برای ابد می باشدو در بر گیر نده تمام اصول دین است و تا قیامت محفوظ خواهد بود.(انا نحن نز لنا الذکر وانا له لحافظون)((بدرستی که ما قران را نازل کردیم و ما از ان محافظت و نگهداری خواهیم کرد))اری قران مجید تصدیق کننده کتا بهای پیشین و محک تعلیمات اصلی انها است از این جهت هر مطلبیاز کتابهای گذشته مطابق و موافق قران باشد صحیح ومحفوظ استو هر چه مخالف و معارض باشد محرف و غیر مصون محسوب می گردد0ایات متعددی در قران مجید بر این امر دلالت دارند که قران مجید مصدق (تصدیق کننده)کتاب های گذشته است در ایه زیر دو وصف قران (مصدق و مهیمن) ذکر شده است(و انزلنا الیک الکتب بالحق مصدقا لما بین یدیه من الکتب و مهیمنا علیه حجر ایه9)((و ما کتاب را به حق به سوی تو فرو فرستادیمدر حالی که کتاب های پیش از خود را تصدیق می کند وبر انها نگهبان است)){6-قران مجید دلها را به سلامتی راهنمایی می کند و از تا ریکیها به نور فرا می خواند}(قد جاء کم من الله نو ر مبین یهدی به الله من اتبع رضوانه سبل السلام و یخرجهم من الظلمات من النور باذنه و یهدیهم الی صراط مستقیم مائده ایه19)((نور و کتابی روشن از جانب خدا به سوی شما امده است الله به وسیله انکسی را که به دنبال رضای اوستبه راههای نجات و سلامتی راهنمایی میکند و به اراده خود انان دا از تا ریکیها به سوی نور می اورد وراه راست را به انان می نمایاند))(الر کتب انزلناهلتخرج الناس من الظلمات الی النور باذن ربهم الی صراط العزیز الحمید الله الذی له ما فی السموات و ما فی الارض ابراهیم ایه1-2)((این کتابی است که ما ان را به سوی تو فرستادیمتا بدان وسیله مردم رابهحکم پروردگارشاز تا ریکیها در اوری و به سوی نور وراه خدای غالب و ستوده ای کههر انچه در اسمانها و زمین است از ان اوست))(هو الذی علی عبده ایت بینت لیخرجکم من الظلمت الی النور و ان الله بکم لرءوف الرحیمحدید ایه9)((اوست که ایات واضح را بر بنده اش فرو می فرستد تا شما را از تا ریکیهادر اورد و به سوی نور بیاورد به راستی که خدا بر شما مهربان است))(الله ولی الذین امنوا یخرجهم من الظلمت الی النور و الذین کفروا اولئهم الطاغوت یخر جونهم من النور الی الظلمت اولئک اصحاب النار هم فیا خالدون بقره ایه257)((الله دوست مو منان است که انان را از تاریکیها در اورده و به سوی نور می اورد و دوست کافران شیطان است که انان را از نور در اورده به سوی تار یکی می اورد انان اهل اتش هستند))قران مجید برای بهترین روش زندگی راههای مستقیم و همواری که از هر نوع خطر و افراط به دور هستند بر روی بشریت میگشاید و این راهها را به سبل السلام راههای سلامتی تعبیر می نماید که به راستی تعبیری بهتر از ان وجود ندارد و برای شرح و توضیح کلمه سبا السلام کلمه ای بهتر از خود ان وجود ندارد.راههای سلامتی و سعادت در واقع کو چه های همان شاه راه بزرگ صراط می باشند که حضرت رسول اکرم (ص)مامور معرفی انها به بند گان است.(و ان هذا صراطی مستقیما فاتبعوهو لا تتبعوا السبل فتفرق بکم عن سبیله انعام ایه153)((و او خبر داده است که همین راه راه راست من است بر همین راه بروید و از راههای دیگر نروید چرا که شما را از راه او پراکنده و دور خواهند کرد))در این خصوص یک نکته مهم قابل توجه است و ان اینکه قران مجید همیشه در مقابل نور ظلمت را جمع بکار برده است این بدان خاطر است که اگر روشنی و نور وحی نباشند ظلمتها و تا ریکیها به قدری خواهد بود که حد ندارد و انسان در هر مر حله ای از زندگیش با تا ریکی روبه رو خواهد شد چنانچه نور دین واقعی را دور کنیم در این دنیا به جز تاریکی چیزی باقی نخواهد ماند البته نه یک تا ریکی بلکه تا ریکی های بی شمار.جهان را بررسی کنید تمام راههای به خدا رسیدن مفقود مذاهب و ادیان رسم های خشک و بی جان اعتقادات مردم مبنی بر جهالت و اوهام دانش و معرفتها قیاس و ظن معاشره و معا ملات مبنی بر بی عدالتی و نا هما هنگی قانون در سیاست همه اش تجربه و ازمایش دولت و حکو مت ها زور گویی و تجاوز اری در بحبوبه این نا به سامانی ها مثال یک انسان گم کرده راه این چنین است که قران می فرماید:ظلمت بعضها فوق بعض اذا اخرج یده لم یکد یرهانور ایه40)((تاریکی روی تاریکی است طوری که روی هم انباشته شده اند تاریکی انچنان است که شخص دست خود را هم نمی تواند ببیند))به راستی که در این بحر ظلمات و دریای مهیب تا ریکیها مناره روشنی و نور خدا ست که زمین و اسمان از پرتو ان رو شن اند( الله نو رالسموات و الارض نور ایه35)((الله نور اسمانها و زمین است))به همین دلیل در مقابل ظلمات تاریکیهای بی شمار کلمه نور مفرد به کار رفته است اگر از سر جشمه یگانه افاضه نور نشود هیچ چیز روشن نخواهد شد.(و من لم یجعل الله له نورا فمه له من نور)((و کسی که الله به او نوری نداده باشد هیچ نوری نخواهد داشت))همانا کسی که به وسیله قران مجید و نور نبوی از جهان تا ریکی ها و غفلت و گمراهی بیرون شده و پا در جهان نور و روشنی می گذارد مسلما به زندگی تا زه ای دست می یا بند انها احساس می کنند که صاحب چشم و بصیرت گشته اند ان گاه تمام راههای زندگی برایشان روشن می گردد و سبل السلام و صراط مستقیم در نظرشان واضح می شود هر قدمشان در سفر زندگی در پرتو نور خدا بلند می شود و تا زمانی که در راهنمایی حق به سر می برند دچار اشتباه نمی گردند.مسلما این دو حالت حالت اولیه یا تاریکی و حالت بعدی یا روشنی بی نهایت با یکدیگر تفاوت دارند قران مجید همین تفاوت را این چنین به تصویر کشیده است:او من کان مییتا فا حیینه و جعلنا له نورا یمشی به فی الناس کمن مثله فی الظلمت لیس بخارج منهاانعام ایه123)((ایا این دو نفر با هم برابر هستند که یکی از انها مرده بود سپس به او حیات بخشیدیم و ان گاه برای او نوری را که با ان بتواند در بین مردم راه برود قرار دادیم و دیگری در انبوهی از تاریکی ها قرار گرفته است و هیچ راه خروجی از ان ندارد))خداوند متعال وعده کرده است که به پیروان قران مجید چنین نوری عطا فرماید چنا نکه می فر ماید:یا ایها الذین امنوا اتقو الله و امنوا برسوله یوتکم کفلین من رحمته و یجعل لکم من رحمته و یجعل لکم نورا تمشون به و یغفر لکم  حدید ایه 28)((ای صاحبان ایمان از خدا بترسید و به رسالت پیغمبرش یقین داشته باشید تا خدا به شما دو سهم از رحمتش بدهد و برایتان نوری عطا کند که با ان بتوانید راه بروید و گنا هانتان را بیامرزد))کلمات یمشی به الناس و تمشون به اشارت به این دارد که این نور فقط مختص به دوز اخرت نیست صاحبان این نور در همه شئون زندگی دارای نور بصیرت و نیروی تشخیص می باشند انها تمام کارها را در پرتو وحی الهی و راهنمایی پیامبر اکرم (ص) انجام می دهند خداوند متعال انها را در هر زمینه ای با فرقان قوه تشخیص خوبی از بدی یاری می فرماید.روش زندگی انان با زندگی افراد نا مومن کاملا تفاوت دارد ویزگی خاص انان این است که اساس زندگی شان بر قیاس و تجربه قرار ندارد بلکه بر وحی و رسالت استوار است دز ایه ذیل به همین ویزگی و امتیاز خاص اشاره شده است(یا ایها الذین امنوا ان تتقو الله یجعل لکم فرقانا انفال ایه29)((ای ایمان داران اگر شما از خدا بترسید خدا به شما نیروی تشخیص بین حق و باطل را عطا خواهد کرد))به همین دلیل خداوند متعال قران مجید را با القاب نور بصائر هدی بینه موعظه شفا و ذکر مبارک موسوم نموده است.6/قران مجید ایینه تمام نمایی استدکه افراد گوناگون و صاحب افکار و اعمال می تواند چهره هایشان را کاملا در ان مشاهده نمایند البته گاهی به صراحت و گاهی به اشاره وگاهی در ضمن ذکر اشخاص و گاه به طور مستقیم چنانجه می فرماید (لقد انزلنا الیکم کتبا فیه ذکرکم افلا تعقلون انبیاءایه10)((به تحقیق ما به سوی شما کتابی را که احوالتان در ان مذ کور است فرو فرستادیم ایا از عقل کار نمی گیرید)){بیان یک واقعه}محدث معروف شیخ الاسلام ابو عبد الله محمد بن نصر مروزی بغدادی (202-294هجری)که شاگرد امام احمد حنبل است در کتابش قیا م اللیل این واقعه را نقل کرده است که انسان را در فهم ایه بالا کمک میکند و بر روش سلف در باره فهم قران و تدبر در ان دلالت می نماید:تابعی جلیل القدر و سردار معروف عرب احنف بن قیس روزی در حالی که نشسته بود این ایه به گوش او رسید (لقد انزلنا الیکم کتبا فیه ذکرکم افلا تعقلون انبیاءایه10)((به تحقیق ما به سوی شما کتابی را که احوالتان در ان مذکور است فرو فرستادیم ایا از عقل کار نمی گیرید))او از جا تکان خورد و گفت یک نسخه قران مجید برایم بیاورید تا ببینم من در کدام گروه هستم و با چه کسانی مشابهت دارمقران مجید را باز کرد از کنار مردانی گذر کرد که وصف شان چنین است (کانوا قلیلا من اللیل ما یهجعون و بالاسحار هم یستغفرون و فی اموالهم حق للسائل والمحروم  ذاریات ایه19)((اندکی از شب را می خوابند ودر سحر گاهان امرزش می طلبند و هر کس در اموال ایشان سهمیه ای دارد خواه بطلبد خواه نطلبد))  چشمش به گروهی دیگر افتاد که دارای این حال بودند (تتجافی جنوبهم عن المضاجع خوفا و طمعا و مما رز قناهم ینفقون سجده ایه16)((پهلوهایشان از رختخواب به دور است در حالی که پر وردگارشان را با ترس و امید می خوانند و ازر بدان چه بدانها رزق دادیم صرف دیگران می کنند))باز نگاهش به گروهی دیگر افتاد که این گونه مورد ستایش واقع شده اند ( و الذین یبیتون لربهم سجدا و قیاما فرقان ایه 64)((انان که شب را سجده کنان و بر پا ایستا ده در حضور پروردگارشان سپری میکنند (می گذرانند)او به سیر خود ادامه داد گروهی را دید که چنین معرفی شده اند (الذین ینفقون فی السراء والضراء و الکا ظمین الغیظ و العافین عن الناس و الله یحب المحسنین ال عمران ایه 134)( (انان که مال خود را در اسایش و تنگی در راه خدا صرف می کنند و خشم خود را فرو می خورند و خدا نیکو کاران را دوست می دارد))گروهی دیگر را دید که دارای این حالت بودند (و یو ثرون علی انفسهم و لو کان بهم خصاصه و من یوق شح نفسه فاو لئک هم المفلحون حشر ایه9)((و دیگران را بر خویش ترجیح می دهند گر چه خود بدان چیز محتاج باشند و کسانی که از حرص نفس محفوظ می باشند رستگار هستند))او خسته نشد و همچنان مشغول دیدار و مشاهده بود به گروهی رسید که دارای این اخلاق و صفات بودند:والذین یجتنبون کبئر الاثم و الفواحش واذا ما غضبوا همیغفرون شوری ایه37)((و کسانی که از گناهان بزرگ و کارهای خلاف عفت پرهیز می کنند و هنگامی که خشمگین می شوند کوتاه می ایند م در می گذ رند))(و الذین استجابو لربهم و اقامو الصلوه و امرهم شوری بینهم و مما رزقنهم ینفقون شوری ایه38)((و کسانی که از پروردگارشان فرمان می برند و نکماز را بنحو مطلوب می خوانند و در کار هایشان مشودت می کنند و مقداری را از انچه را که ما بدان ها دادیم انفاق می کنند))احنف بن قیس وقتی که به این جا دسید در حیرت فرو رفت و گگفتبار الها من از حال خود اگاهم به راستی که من در میان این گروهها دیده نمی شوم پس راه دیگری انتخاب کرد و به سیر خود ادامه داد گروهی را دید که حالشان چنین بود (انهم کانوا اذا قیل لهم لااله الا الله یستکبرون و یقو لون ء انا  لتارکو الهتنا لشاعر مجنون صافات ایه 23-36)((وقتی به انها گفته می شد غیر از الله معبودی دیگر وجود ندارد روی بر می گرداندند و می گفتند ایا ما به گفته شاعری دیوانه معبودان خود را رها سازیم؟باز در همین راه نگاهش به افرادی افتاد که چنین معرفی شده اند (واذا ذکر الله وحده اشمازت قلوب الذین لا یو منون بلاخره واذا ذکرالذین من دونه اذا هم یستبشرون زمر ایه45)((و هنگامی که تنها از خدا سخن به میان می امد قلب کسانی که به اخرت ایمان ندارد می گیرد و زمانی که از کسانی بجز او سخن به میان می اید یک باره شادمان می شوند.باز از کنار گروهی دیگر گذر کرد که مورد سوال واقع شده بودند :و ما سلککم فی سقر قالوا لم نک من المصلین و لم نک نطعم المسکین و کنا نخوض مع الخا ئضین و کنا نکذب بیوم الدین حتی اتنا الیقین مدثر ایه4247)((چه چیزی شما را به دوزخ انداخت در جواب خواهند گفت ما نماز نمی خواندیم وبه بیچارگان غذا نمی دادیم و با کسانی مثل خود راست و دروغ را به هم می بافتیم و شایعه پراکنی می کردیم و قیامت را دروغ بر می شمردیم تا اینکه مرگ فرا رسید.احنف بن قیس وقتی به اینجا رسید توقف کرد به سوی الله متوجه شد و گفت خدایا به تو پناه می اورم از این گرو هها بار الها من از اینها بیزار هستم او به تلاش خود ادامه داد قران مجید را ورق زد تا جایگاه خود را پیدا کند تا اینکه بر روی این ایه تو قف کرد (

و اخرون اعترفوا بذنوبهم خلطوا عملا صالحا و اخر سیئا عسی الله ان یتوب علیهم ان الله غفور رحیمتوبه ایه102)((و هستند کسانی دیگر که به گناهان خود اعتراف دارند انان عمل نیک را با عمل بد در امیخته اند بزودی خدا با رحمت خود به انها توجه خواهد کردبه درستی که خدا امرزنده و مهربان است))در این هنگام بی اختیار این جمله بر زبانش جاری شد اری اری بدون تردید همین است حال من.{7-راهنمای جاویدان برای نسل بشر}یکی از ابعاد اعجازی قران مجید این است که ذکر ملت ها و افرادی را به میان اورده است که بنابر اخلاق ویزه شان فنا پذیر نیستند در زمینه جنایات و جرمها نیز ان دسته از جنایات نادر الوقوع را ذکر نکرده که فقطگاهی از اوقات توسط بعضی افراد مخصوص انجام می گیرد بلکه جنایات و گنا هان کثیر الوقوع را بیان نموده است در پرتو این حقایق می توان گفت که قران کتاب زنده و جاویدی است برایش ماضی و حال و جدید و قدیم فرقی ندارد خطاب قران برای هر تمدن وهر زمان یکسان است دعوتش هر زمان تازه و مطابق با مقتضای حال است اوینه تمام نمای فطرت انسانی و راهنمای جاودان برای نسل بشر است نازل کننده ان چه جالب فرموده (و لقد انزلنا الیکم ایت بینت و مثلا من الذین خلوا من قبلکم و مو عظه للمتقین نور ایه 34)((ما ایه های روشن و احوال کسانی را که بیش از شما گذشته اند به سوی شما و پند و اندوزی برای پرهیز گاران فرود اوردیم))(و لقد ضربنا للناس فی هذ القران من کل مثل لعلهم یتذ کرونزمر ایه 27)((و ما از هر نوع مثال و داستانی در این قران برای مردم بیان کردیم تا برای ایشان یاد اوری باشد))(لقد کان فی قصصهم عبره لاو لی الالباب ما کن حدیثا یفتری و لکن تصدیق الذی بین یدیه و تفصیل کل شیءو هدی و رحمه لقوم یومنون یوسفایه111)((و برای صاحبان خرد در قصه های پیامبران عبرت وجود دارد قران سخنی که به دروغ بافته شده است نیست و لیکن قران انچه را پیش از خودش است تایید می کند و هر چیز را به تفصیل بیان می کند و موجب هدایت و رحمت برای مو منان است.